Các tờ báo được định giá như thế nào

Báo chí ở Việt Nam là một ngành kinh doanh có điều kiện. Việc mua bán các tờ báo tôi chưa bao giờ được nghe thấy ở Việt Nam. Tuy nhiên, ở nước ngoài, các tờ báo lại được sang tên đổi chủ lại khá phổ biến, bởi nhà nước không kiểm soát và báo chí của họ, đặc biệt là các tờ báo phương Tây vẫn phải tuân thủ theo các luật chơi thị trường cạnh tranh. Tôi cũng từng tự hỏi các tờ báo được định giá như thế nào?, và người ta mua bán dựa trên các tiêu chí, chỉ số nào? Tôi vô tình được đọc một bài hay giải đáp điều này, xin lược dịch để gửi đến các bạn, cộng thêm một vài điều nhận xét, quan điểm của riêng tôi.

1. Giới thiệu ngành báo chí

Ngành xuất bản báo chí bao gồm các hoạt động sản xuất các tờ báo ngày (nhật báo), tuần (tuần báo) và báo hai tuần phát hành/lần, cũng như các dịch vụ tin tức Internet. Ngành báo Mỹ có hơn 5000 công ty tham gia, với tổng doanh thu năm 2012 khoảng 35 tỷ đô, nhưng 80% số đó là do 50 công ty hàng đầu kiếm được.

Mặc dù các công ty phát hành báo chí đã cố gắng chuyển đổi mô hình kinh doanh cho phù hợp với bối cảnh kinh doanh mới – có sự tham gia của Internet, nhưng nhiều người đồng tình rằng ngành này đang suy yếu. Số ấn bản bình quân giảm dần, và biên lợi nhuận ròng vốn rất cao trước đây bắt đầu sụt giảm. Tăng trưởng mỗi năm trong 5 năm qua là số âm, khoảng -8.1%/năm. Doanh thu được dự báo là giảm thêm 2,6% trong năm 2012.

Hơn 70% doanh thu phát hành báo chí đến từ quảng cáo, còn phần còn lại do độc giả đăng ký đọc và thu về từ bán các số báo lẻ. Mức sinh lời của mỗi công ty phát hành là nhờ phần lớn vào năng lực marketing. Ngành này thâm dụng lao động, cần nhiều người tham gia vào các công đoạn sản xuất nội dung, dàn trang (layout), bán hàng và phân phối.

Hầu như các tờ báo không cạnh tranh trực tiếp với nhau. Nhìn chung là mỗi vùng sẽ có 1 tờ báo độc chiếm. Cạnh tranh chính của ngành này đến từ các đơn vị media khác như Internet.

Một số các công ty xuất bản báo chí lớn phải kể đến:

  1. Gannett Co. Inc.
    Gannett là công ty media in ấn, di động, kĩ thuật số và phát sóng. Công ty xuất bản 82 tờ nhật báo ở Mỹ, bao gồm tờ USA TODAY. Công ty còn vận hành khoảng 500 ấn phẩm không thường ngày khác. Theo báo cáo thường niên gần nhất của công ty, các tờ báo ở Mỹ do Gannett sở hữu tiếp cận với 11,6 triệu người đọc mỗi ngày, 12,6 triệu người độc vào các chủ nhật. Năm vừa qua (2011), số ấn phẩm giảm ở hầu như ở mọi thị trường. Khoảng gần 47% số ấn phẩm phát hành là nhờ bán báo lẻ.
  2. Tribune Company
    The Tribune Company là một công ty xuất bản, kỹ thuật số và phát sóng. Nền móng của công ty bao gồm 8 tờ nhật báo, bao gồm: Los Angeles Times, Baltimore Sun, Daily Press. Công ty chính thức giao dịch đại chúng vào năm 1983, cho đến tháng 12 năm 2007 thì bị mua lại bởi Samuel Zell. Cuối năm 2008, công ty đệ đơn phá sản. Vào năm 2007, số ấn phẩm phát hành khoảng 2,7 triệu số nhật báo, 3,8 triệu số vào chủ nhật. Con số này thấp hơn những năm về trước, do sự sụt giảm về lượng đăng kí độc giả tại nhà, và tiền thu về bán báo lẻ giảm thấp hơn.
  3. The New York Times Company

The New York Times Company là công ty thông tin và tin tức đa phương tiện, bao gồm các tờ báo, công ty kỹ thuật số, và các vụ đầu tư khác. Năm 2011, công ty có thị phần lớn nhất ở doanh thu quảng cáo báo in so với các tờ báo quốc gia khác. Bên cạnh tờ New York Times, công ty còn sở hữu các tờ International Herald Tribune, Boston Globe và nhiều tờ báo khác, bao gồm 16 tờ báo khu vực. Công ty sở hữu các website của các tờ báo, bao gồm trang NYTimes.com.  Năm 2011, NYTimes.com có khoảng 48 triệu lượt người ghé/tháng. Con số này hiện nay khoảng 220 triệu người/tháng, gần gấp 5 lần so với cách đây 5 năm.

nytimes
Hiện NYTimes.com có khoảng 220 triệu người ghé vào website mỗi tháng, gần gấp 5 lần so với cách đây 5 năm. Ảnh: tác giả

2. Xu hướng ngành báo chí

Các xu hướng ở ngành xuất bản báo chí thay đổi suốt những năm qua, đặc biệt là việc thích nghi với những thay đổi ở công nghệ. Một số nổi bật có thể kể đến:

  1. Internet cạnh tranh với ngành báo chí
    Người đọc đang dịch chuyển dần sang Internet, và điều này gây tổn hại đến ngành xuất bản nói chung. Người đọc không còn muốn phải chờ đợi vào cuối tuần hay mỗi sáng để đọc tin tức. Các phương tiện media mới như blog, Twitter đóng vai trò là nguồn tin tức thay thế. Vì người đọc ngày càng chuyển qua Internet, các nhà quảng cáo cũng vậy, lấy đi nguồn thu chính của nhiều tờ báo. Các nhà xuất bản thích nghi nhanh, thành công với Internet ít chịu ảnh hưởng hơn so với những tờ báo chậm chân.
  1. Các tờ báo bắt đầu thu phí đăng ký người đọc 
    Để giảm thất thoát nguồn thu do độc giả chuyển từ báo in sang báo online, nhiều tờ báo bắt đầu thu phí nội dung online. Tuy nhiên, theo một nghiên cứu của Bain & Company, 86% độc giả Mỹ chỉ đọc các báo online miễn phí mà thôi. Hơn nữa, ai sẵn lòng trả tiền để đọc báo online chỉ trả khoảng 1/3 cho các tin tức kỹ thuật số so với báo in. Nội dung độc giả sẵn lòng trả tiền nhiều nhất để đọc online là các tin tức địa phương, sau đó là các bài điều tra, độc quyền đưa tin.
  1. Các tờ báo cắt giảm nội dung
    Vì ngành xuất bản chứng kiến sự sụt giảm doanh thu, nên các nhà phát hành báo chí đang dần cắt giảm nội dung. Nhiều tờ báo trở nên nhỏ, mỏng hơn, vì các nhà xuất bản không kiếm đủ doanh thu quảng cáo để duy trì các ấn phẩm dài hơn. Một vài báo còn cắt giảm lượt phát hành.
  1. Các tờ báo chứng kiến sự sáp nhập
    Nhiều tờ báo thường tăng quy mô kinh tế và cắt giảm chi phí thông qua việc sáp nhập. Hơn nữa, các vụ đầu tư lớn cần thiết để phát triển các công nghệ xuất bản kỹ thuật sốbuộc các công ty sáp nhập. Thông qua sáp nhập, các nhà xuất bản hy vọng rằng sẽ giảm áp lực cạnh tranh.

Dưới đây là các tiêu chí đánh giá được sử dụng bởi những nhà quản lý trong ngành báo chí, được dùng để so sánh thành tích giữa các tờ báo với nhau trong ngành:

  1. Doanh thu trên một trang báo
  2. Chi phí trên một trang báo
  3. Chi phí quản lý hoạt động trên một trang báo
  4. Số lượng độc giả đăng ký trả tiền đọc báo và số ấn phẩm phát hành
  5. Tỷ lệ tái đăng ký
  6. Thị phần
  7. Số nhà quảng cáo
  8. Số trang

Ngoài ra, nhà quản lý còn so sánh chính những con số này trong thời gian dài để đánh giá hiệu quả hoạt động. Tỷ lệ nội dung trên số trang phát hành cũng đáng lưu ý.

3. Một số cách chính định giá báo chí

Có 4 phương pháp định giá phổ biến thường được xem xét khi định giá một công ty xuất bản báo chí:

  1. Phương pháp định giá dựa trên tài sản: Cách này tính toán giá trị vốn chủ sở hữu theo giá thị trường đánh giá lại của tài sản công ty trừ đi nợ. Cách này được gọi là “tiếp cận theo chi phí;” bởi lẽ giá trị công ty tương đương phần chi phí để mua phần tài sản hữu hình của nó. Phương pháp này thường được áp dụng cho các công ty xuất bản báo chí chứng kiến sự sụt giảm doanh thu và tính đến việc giải thể.
  1. Phương pháp thu nhập trên giá trị (vốn hóa thu nhập): thường được áp dụng cho các nhà xuất bản có tăng trưởng thu nhập/lợi nhuận ổn định, dễ đoán. Doanh nghiệp có giá trị theo phương pháp này được tính bằng cách lấy dự phóng dòng tiền trong một năm chia cho tỷ lệ vốn hóa (suất chiết khấu thích hợp trừ đi tỷ lệ tăng trưởng dự đoán được).
  1. Phương pháp thu nhập trên giá trị (chiết khấu dòng tiền): Giá trị cổ phần tương đương giá trị hiện tại của các dòng tiền tự do đối với cổ đông. Cách này dùng ổn cho cả các công ty xuất bản lâu đời với tỷ lệ tăng trưởng thấp, lẫn các công ty mới với tốc độ tăng trưởng cao hơn, nhưng đòi hỏi những thay đổi các dòng tiền tương lai phải dễ đoán.
  2. Phương pháp thị trường trên giá trị: dựa trên việc sử dụng các chỉ số giao dịch của các công ty xuất bản đại chúng, và các công ty xuất bản tư nhân đã được mua bán. Các chỉ số tài chính được sử dụng để định giá mua bán các công ty xuất bản đại chúng, lẫn các công ty tư nhân báo chí, làm căn cứ cho các số nhân định giá, từ đó tính toán giá trị cổ phần. Các chỉ số này có thể là EV/EBITDA (giá trị thị trường/Lợi nhuận hoạt động kinh doanh trước thuế, lãi vay và khấu hao), P/E (giá/lợi nhuận trên 1 cổ phiếu), P/B  (giá/giá trị sổ sách 1 cổ phiếu) v.v…

Đến thời điểm giữa năm 2012, chẳng hạn với chỉ số P/E, mức bình quân giao dịch của ngành xuất bản báo chí Mỹ là 23,5 lần (P/E ~ 23,5 lần).

1-so-chi-so-tai-chinh
Một số chỉ số tài chính trung bình của các công ty xuất bản báo chí Mỹ – Ảnh: Fulcrum Inquiry

Việc định giá một công ty báo chí đắt rẻ theo các phương pháp nói trên còn cần lưu ý đến:

  • Môi trường cạnh tranh ở các khu vực địa lý mà tờ báo phát hành.
  • Phạm vi công ty đầu tư vào lĩnh vực xuất bản tin tức điện tử.
  • Lịch sử công ty xuất bản và tờ báo.
  • Mối quan hệ đã có với các nhà quảng cáo.

Rõ ràng báo giấy chỉ là một công cụ để các  công ty tin tức tiếp cận đến bạn đọc. Khi độc giả chuyển sang Internet và di động, công cụ Internet và nền tảng di động là điểm tiếp cận mới. Mục đích của ngành xuất bản báo chí không đổi, chỉ là luật chơi được thiết lập lại. Nơi nào có độc giả online, nơi đó có tờ báo. Người đọc ngày càng có nhiều lựa chọn hơn, nhưng rõ ràng, họ vẫn cần các bài báo chất lượng, phân tích chuyên sâu, chú trọng nội dung, nghiệp vụ báo chí mà các nguồn thông tin khác không có. Nếu hiểu được điều đó, các “tờ” báo còn phải biết ơn Internet, vì so với mô hình cũ, họ còn có lợi ích tiếp cận với người đọc nhanh hơn, rộng hơn, linh hoạt hơn. Nếu chất lượng báo online càng cao, càng có nhiều người đọc online, và mô hình quảng cáo từ báo giấy vì thế cũng sẽ chuyển sang quảng cáo online.

Ở mô hình cũ, các nhà quảng cáo không thể nào xác định chính xác được liệu tiền quảng cáo có đem lại hiệu quả thật sự? Có đánh giá chính xác được quảng cáo đó bao nhiêu là được xem, bao nhiêu không đến được khách hàng?, và báo online đã và đang khắc phục được điều này với cách hợp lý hơn là chỉ trả cho ai click – quan tâm. Mức độ hợp lý đến cỡ nào dù sao vẫn thuyết phục hơn so với báo chí truyền thống. Đó là chưa kể các tờ báo online còn liên kết lại thành các mạng lưới, do một số công  ty khai thác quảng cáo online, bao gồm của Google hợp tác hoặc quản lý. Khi người đọc ngày càng chuyển qua online, cách quảng cáo này giúp quảng cáo tiếp cận người đọc hiệu quả hơn, chính xác hơn và đại chúng hơn. 

Vì thế, các cách định giá nói trên chỉ tương đối. Tôi sẽ tìm hiểu thêm cách định giá các tờ báo online để gửi đến các bạn ở những bài sau.

Bài viết nguyên bản: http://www.fulcrum.com/valuation-guide-newspaper-publishing/

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s