Đọc và viết

Tôi vẫn nhớ cảm giác khó chịu, xen lẫn hào  hứng khi viết blog đầu tiên về việc phân tích cổ phiếu LIX (nguyên bài: Ngành bột giặt: LIX hái ra tiền nhưng có nên đầu tư?). Quả thực, đó là lần đầu tập tễnh với việc viết một bài nghiên cứu cổ phiếu, theo format blog, và trái với những dự tính ban đầu của tôi, bài viết ra đời sau khi nhiều lần trì hoãn và sắp xếp lại bố cục, các luận điểm. Cuối cùng thì nó vẫn hoàn thành, và đến lúc này, lần đầu tiên đó lại là lần khiến tôi ghi nhớ nhất. Đây cũng là bài viết được đọc nhiều nhất trên blog của tôi đến thời điểm hiện tại (hy vọng tương lai sẽ có nhiều người đọc các bài khác nữa mà tôi cũng rất tâm huyết khi viết).

Hiểu được cảm giác khó khăn khi viết 1 bài phân tích sao cho dễ hiểu, mà vẫn lôi cuốn, thuyết phục, tôi nhận thấy rằng việc mình đạt được điều này không phải dễ mà phải thực hành, viết đều, thường xuyên và tự rút kinh nghiệm, học hỏi từ nhiều nguồn khác nhau. Từ bài đầu tiên, các bài tiếp theo đã ra đời, và điều lớn nhất tôi được lợi là chứng kiến quá trình suy nghĩ, logic hóa vấn đề, các luận điểm và các dẫn chứng, số liệu thuyết phục đều dần ngày càng nhanh và chặt chẽ hơn, và những ai đọc các bài viết cũng cảm thấy có lí do để quay lại và đọc các bài kế tiếp.

Tôi chỉ muốn nói rằng: Trước khi blog này ra đời, mọi thứ với tôi khá hời hợt và không theo chiều sâu. Nghĩ là A, cho nó là A, là đúng, và tự cho mình quyền không cần đào sâu và phát triển thêm. Thế nên, khi viết ra suy nghĩ của mình, tôi mới thấy được những sai lầm bao lâu nay với cách tiếp cận và suy nghĩ như thế này. Thực tế, từ việc chọn lọc 1 vài thông tin, đọc các báo cáo thường niên, báo cáo tài chính, cho đến việc phân tích bằng các công cụ Excel Worksheet, hay nhẩm tính, cho đến các biểu đồ và viết ra là cả một quá trình dài và liên tục chọn lọc, sắp xếp lại ý tứ và viết bài. Viết một bài dài chưa hẳn đủ, mà nhiều khi, tôi phải chia một bài dài đó ra thành series, với nhiều bài nhỏ, sau khi đã lắng nghe đóng góp của bạn bè là: Viết dài quá làm người ta ngán đọc. Cũng may là tôi chịu lắng nghe. Quả thực, khi tách bài ra, tôi cũng cho mình cơ hội nhìn lại và viết các bài ngắn sao cho hay, thuyết phục và toàn tâm cho các ý chính của mỗi bài hơn, hơn là viết cho có, dài thật dài mà không mấy người chịu đựng đọc cho hết được.

Chính vì những điều tuy nhỏ nhoi trong quá trình thay đổi nhận thức, và viết blog, tôi muốn chia sẻ một số bài viết hay gần đây tôi nghĩ là có ích cho việc đọc, tư duy và viết của chính tôi và tất cả các bạn; hoặc chỉ đơn giản là chia sẻ một chút cá nhân, về khẩu vị đọc, để chúng ta hiểu nhau hơn. Tôi hy vọng là chúng sẽ giúp ích cho việc thực hành viết lách của chúng ta.

1. Viết giúp làm rõ tư duy của chúng ta

Bài viết Writing Clarifies Thinking của tác giả Ameet Ranadive, hiện là quản lý sản phẩm của Twitter, trước đó là nhà tư vấn của McKinsey tôi cho là rất đáng đọc và tự mình thực hành. Theo Ameet, mọi việc chúng ta làm đều là cố gắng bán các ý tưởng của chính mình, dù là ở vai trò nào. Ngẫm về blog này, việc của tôi là cố gắng thuyết phục các bạn đọc các bài viết tôi viết, các bài đọc tôi chọn lựa, các tài liệu, phân tích cổ phiếu, phân tích ngành giá trị mà tôi nghĩ có ích cho công việc và tư duy của tất cả chúng ta.

Theo tác giả, việc viết lách giúp chúng ta ba việc: (1) bố trí lại ý tứ suy nghĩ; (2) ưu tiên hóa các ý tứ muốn trình bày và viết ra; và (3) tổng hợp với các ý tưởng mới, các “thấu hiểu” (insight) mà chúng ta đúc kết được qua quan sát, tư duy, phân tích và muốn trình bày.

Tôi nhận thấy việc này hoàn toàn đúng ở vai trò mà viết lách đã mang lại. Và cũng tự nhủ sẽ năng viết lách nhiều hơn để chia sẻ với các bạn. Các bạn cũng thử xem và chúng ta cùng chia sẻ hành trình này với nhau nhé!

2. Viết bằng cách nào đây? – Hãy áp dụng nguyên lý kim tự tháp

Cũng trong một bài đọc khác của chính tác giả Ameet Ranadive (The Pyramid Principle), ông cho rằng khi trình bày điều gì với người khác, hoặc viết lách, chúng ta nên đi theo cấu trúc/nguyên lý kim tự tháp:

  • Bắt đầu với câu trả lời/kết luận chúng ta muốn chuyển tải đầu tiên.

  • Tổng hợp thành các nhóm luận cứ, thuyết phục và tóm lược chúng.

  • Sắp xếp, ưu tiên hóa lại các ý tưởng bổ trợ một cách khoa học, logic.

Tôi cho rằng cách này khá phù hợp với những ai không muốn viết dài dòng, hoặc đối tượng tiếp cận lắng nghe, đọc trình bày của người viết không có nhiều thời gian, hoặc muốn đi thẳng, ngay vào vấn đề. Cách của Ameet là một hướng dẫn khá phù hợp cho những ai đang gặp vấn đề tương tự cho việc thuyết trình, viết lách.

Và cũng trong một bài viết khác – Quy luật số 3 (The Rule of 3), ông khuyên chúng ta khi trình bày vấn đề, viết lách gì cũng không nên quá 3 luận cứ. Nếu có nhiều ý muốn trình bày hơn, hoặc muốn viết, hãy cố gắng nhóm chúng lại thành 3 ý lớn nhất.

Quy luật số 3 khi trình bày và viết lách với các luận cứ, ý tứ hỗ trợ – Ảnh: Ameet Ranadive

Tôi nghĩ rằng điều này là khoa học, vì có lẽ, bộ não của người tiếp nhận sẽ ấn tượng và cảm thấy thuyết phục nhất khi mọi thứ rõ ràng và ngắn gọn. Số 3 là số không thừa và không thiếu. Ít hơn có vấn đề. Và nhiều hơn cũng vậy.

Điều này tôi cũng đã từng vô tình biết được qua cách các công ty xây dựng thương hiệu, khi họ định vị cũng xoay quanh qua 3 đặc điểm chính nhận dạng ở họ. Bạn cũng thử nghĩ về các thương hiệu đang đến trong đầu bạn xem? Có phải việc 3 đặc điểm nào bạn dễ nhận ra nhất, thoắt hiện ra trong đầu, cũng luôn nhanh hơn và ấn tượng hơn không? Việc này cũng có thể áp dụng cho chính bản thân bạn trên quá trình xây dựng thương hiệu cá nhân. (Ví dụ tôi muốn mình trở thành một người Mới mẻ – Hữu ích – Tinh tế (Fresh – Useful – Sophisticated), tôi sẽ luôn nghĩ về 3 điều này và làm sao để mọi việc tôi làm, mọi suy nghĩ và hành động đều nên hướng về chúng, để nhắc đến tôi, ai cũng nhận ra chúng và làm nên con người tôi).

Hãy thử xem bạn nhé!

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s